San Zeno w Weronie

Werona jest miastem, które miłośnikowi architektury średniowiecza kojarzyć się będzie nie tyle z dziełem Szekspira utrwalonym w postaci XIX wiecznego, quasi-gotyckiego balkonu Julii, co z mnogością romańskich i gotyckich budowli. Św. Zenon (San Zeno) zajmuje wśród nich miejsce szczególnie eksponowane, nie tylko dlatego, że wzniesiono go nad grobem świętego patrona miasta (IV wiek), ale ze względu na klasę artystyczną, rozmiary i znaczenie w historii architektury.

Mauzoleum św. Zenona wzniósł w pobliżu rzymskiej drogi Via Gallica król Ostrogotów Teodoryk Wielki. W IX wieku został on zniszczony i odbudowany staraniem biskupa Ratolda i króla Franków Pepina. Ponowne zniszczenie miało miejsce w wyniku najazdu Węgrów w X wieku. Dzisiejsza budowla w zasadniczym zrębie powstała u schyłku X wieku z inicjatywy biskupa Rateriusza, przy wsparciu cesarza Ottona I (ściślej – powstała wówczas północna część kościoła, który w XI wieku był powiększony). W 1117 roku budowla uległa częściowemu zniszczeniu w wyniku trzęsienia ziemi. Już w latach 1118-1135 kościół odbudowano. W roku 1178 zakończono budowę stojącej nieopodal campanili – dzwonnicę. W latach 1217-1225 mistrzowie murarscy Brioloto i Adamino da S. Giorgio zbudowali obecną fasadę zachodnią. Zespół zabudowy klasztornej towarzyszącej kościołowi powstawał sukcesywnie aż do okresu gotyckiego. Wtedy też (1387) wzniesiono obecną, wczesnogotycką absydę główną i drewniane sklepienie pozorne nawy. W 1770 r. Republika Wenecka rozwiązała istniejący tutaj konwent benedyktyński, a kościół stał się siedzibą parafii. W trakcie wojen napoleońskich zniszczono większość zabudowy klasztornej.

Kościół San Zeno Maggiore to obecnie trójnawowa bazylika beztranseptowa, w której nawy rozdzielono naprzemiennym rytmem podpór z kolumnami i wiązkowymi filarami. We wschodniej części kościoła znajduje się rozległa, halowa krypta, pochodząca zasadniczo z X w., jednak przekształcana w późniejszym okresie.

Szczególnie interesująca jest fasada zachodnia kościoła, wzniesiona w XII i XIII wieku z rozbudowanym założeniem portalowym wzniesionym przez mistrza Nicolo (1138 r.). Zamontowano w nim słynne drzwi z brązu, wiązane z nadreńskim ośrodkiem brązowniczym, przedstawiające sceny ze Starego i Nowego Testamentu.

Widok bazyliki od zachodu. Po lewej stronie ceglana, gotycka wieża klasztoru, po prawej dzwonnica.

Powierzchnie zewnętrzne ścian kościoła romańskiego organizowane są przez fryzy arkadkowe, półkolumienki i lizeny, co jest efektem silnych wpływów architektury lombardzkiej. Tę samą genezę ma galeryjka arkadowa w południowej ścianie magistralnej nawy bocznej.

Wnętrze bazyliki – widok w kierunku wschodnim, na prezbiterium. Widoczna podwyższona krypta.

Zarówno wewnętrzna, jak i zewnętrzne lica ścian wzniesiono z naprzemiennych pasów czerwonej cegły i jasno – kremowego kamienia ciosowego, uzyskując efekt typowy dla włoskiej architektury romańskiej.

Krużganki wirydarza klasztornego, widok na nawę kościoła i campanila.

Krypta wschodnia kościoła. Zasadniczo sięga X wieku, jednak widoczne są w niej późnoromańskie kapitele i wiązki kolumn kolumn.

Kapitel z krypty bazyliki z przedstawieniem Adama i Ewy.

Brązowe drzwi – lewe skrzydło.

Kościół San Procolo – z XII w., wzniesiony na miejscu starszej, wczesnochrześcijańskiej budowli, stanowiący część średniowiecznego zespołu opactwa San Zeno.

Kościół San Zeno znajduje się nieco na uboczu historycznego centrum Werony. Mimo to odwiedzając miasto trzeba go koniecznie zobaczyć. Wejście jest płatne, można jednak kupić tzw. Verona Card, umożliwiającą wstęp do wszystkich kościołów w mieście w których trzeba płacić, oraz do muzeów i innych atrakcji. Koszt karty zwraca się już po kilku wejściach.

Liczba turystów w Weronie, choć znaczna, jest mimo wszystko znośna. Przy San Zeno zwykle mniejsza niż w centrum.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s